Tin tức

Tại họp báo Triển lãm Quốc tế Chuyên ngành Nguyên liệu, Hương liệu, Phụ gia Chế biến Thực phẩm & Đồ uống (Fi Vietnam 2026) ngày 9/4, bà Lý Kim Chi – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP HCM – cho biết làn sóng tăng giá đang diễn ra đồng thời ở nhiều nhóm chi phí quan trọng, tạo áp lực lớn lên toàn ngành.

Theo bà, xung đột Trung Đông đang đẩy chi phí ngành thực phẩm – đồ uống tăng mạnh trên ba trụ cột chính gồm năng lượng, logistics và nguyên liệu nông sản. Giá dầu thô và khí đốt tăng khiến chi phí sản xuất và bao bì nhựa, nhôm đội lên. Đồng thời, gián đoạn các tuyến hàng hải quốc tế làm cước vận tải leo thang, kéo theo giá nhiều nguyên liệu nhập khẩu thiết yếu như đường, dầu thực vật, ngũ cốc và phụ gia tăng thêm 5-10%.

Đáng chú ý, giá phân bón tăng mạnh trong bối cảnh Trung Đông là một trong những nguồn cung lớn đang tạo hiệu ứng dây chuyền lên giá nông sản, qua đó tiếp tục gây áp lực lên chi phí đầu vào của lĩnh vực chế biến thực phẩm. Tính chung, theo bà Chi, có khoảng 50-60% nguyên liệu đầu vào của doanh nghiệp trong ngành đã tăng giá, cả ở nguồn nhập khẩu lẫn nội địa.

Ở góc độ doanh nghiệp, áp lực không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở khả năng tiếp cận nguồn hàng. Lãnh đạo một doanh nghiệp nhập khẩu gia vị và nguyên liệu ngành sữa tại TP HCM cho biết nguồn cung toàn cầu không thiếu, nhưng việc vận chuyển về Việt Nam ngày càng khó khăn. Từ khi xung đột xảy ra, cước vận tải tăng cao trong khi container lạnh khan hiếm khiến nhiều đơn hàng bị chậm trễ.

“Chúng tôi vẫn đang cố giữ giá bán, nhưng biên lợi nhuận bị bào mòn khi chi phí đầu vào tăng 7-15% tùy loại”, vị này nói, cho biết nếu tình hình kéo dài, áp lực điều chỉnh giá là khó tránh khỏi.

Áp lực này cũng đang phản ánh ở quy mô toàn ngành. Dù chi phí đầu vào tăng mạnh, giá bán lẻ nhiều mặt hàng thiết yếu tại siêu thị vẫn chưa tăng tương ứng. Nguyên nhân là các doanh nghiệp lớn thường có nguồn dự trữ nguyên liệu từ 3 đến 6 tháng, giúp “neo giá” trong ngắn hạn. Không ít doanh nghiệp chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận, thậm chí bán hòa vốn, hoặc chịu lỗ ở một số mặt hàng để duy trì nguồn cung và ổn định thị trường.

Tuy vậy, dư địa giữ giá không còn nhiều. Khi lượng hàng dự trữ dần cạn, nếu chi phí năng lượng và logistics tiếp tục neo cao, áp lực tăng giá bán lẻ sẽ trở nên rõ nét hơn trong thời gian tới.

Ở góc nhìn quốc tế, bà Rose Chitanuwat – Giám đốc chuỗi dự án ASEAN của Tập đoàn Informa Markets, cho rằng dù bối cảnh chi phí toàn cầu gia tăng, ngành thực phẩm vẫn có dư địa tăng trưởng nhờ nhu cầu tiêu dùng thiết yếu.

Theo bà, Việt Nam đang sở hữu lợi thế lớn về thị trường và du lịch. Lượng khách quốc tế đến Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao, ngay cả trong bối cảnh bất ổn toàn cầu. “Khách du lịch đến Việt Nam vẫn phải ăn uống, do đó ngành thực phẩm và đồ uống luôn có nhu cầu ổn định và là lĩnh vực không thể thay thế”, bà nói.

Tuy nhiên, thách thức lớn nằm ở cấu trúc doanh nghiệp khi phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Trong khi các tập đoàn lớn đã có hệ thống kiểm soát chất lượng chặt chẽ, nhiều cơ sở nhỏ lẻ – đặc biệt trong lĩnh vực ẩm thực đường phố – vẫn gặp khó trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm, yếu tố then chốt để giữ niềm tin người tiêu dùng và du khách quốc tế.

Bà Rose cũng nhấn mạnh cơ hội mở rộng sang các thị trường mới như Halal – phân khúc đang tăng trưởng nhanh trên toàn cầu. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và đầu tư bài bản hơn vào sản phẩm, quy trình và chứng nhận.

Ở chiều ngược lại, về giải pháp, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp không thể tiếp tục cạnh tranh bằng giá trong bối cảnh chi phí leo thang, mà cần chuyển sang tối ưu chi phí và nâng giá trị gia tăng.

PGS TS Hoàng Kim Anh – Ủy viên Ban thường vụ Hội Khoa học và Công nghệ thực phẩm Việt Nam, khuyến nghị doanh nghiệp tận dụng nguyên liệu nội địa để giảm phụ thuộc nhập khẩu, đồng thời cải tiến quy trình sản xuất nhằm giảm hao hụt và nâng hiệu quả vận hành. Về dài hạn, hướng đi bền vững là đầu tư vào chế biến sâu để gia tăng giá trị sản phẩm thay vì xuất khẩu thô.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động mạnh, thị trường không còn chỗ cho tăng trưởng đại trà. Doanh nghiệp nào thích ứng nhanh, kiểm soát tốt chi phí và chuyển sang cạnh tranh bằng giá trị sẽ có cơ hội giữ vững vị thế, trong khi những đơn vị chậm thay đổi có thể đối mặt với áp lực lớn ngay trên sân nhà.

Dù chịu áp lực chi phí, thị trường thực phẩm, đồ uống vẫn duy trì đà tăng trưởng. Số liệu cho thấy quy mô ngành tiếp tục mở rộng theo giá trị, với chỉ số sản xuất công nghiệp hai tháng đầu năm tăng 13,2%.

Xuất khẩu quý I cũng đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% và là mức cao nhất trong vòng 6 năm, cho thấy ngành vẫn giữ được nhịp tăng trưởng, thậm chí có dấu hiệu bứt phá trong bối cảnh nhiều biến động.