Tin tức

Ngành lương thực – thực phẩm Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch quan trọng, từ mô hình sản xuất thiên về quy mô sang chú trọng chất lượng, tiêu chuẩn và giá trị gia tăng. Trong tiến trình này, nguyên liệu không còn là đầu vào đơn thuần mà trở thành nền tảng cốt lõi của sản phẩm.

Ngày 9.4, tại TPHCM, Hiệp hội Lương thực thực phẩm TPHCM phối hợp với các đơn vị tổ chức họp báo giới thiệu Triển lãm Quốc tế Chuyên ngành Nguyên liệu, Hương liệu, Phụ gia Chế biến Thực phẩm và Đồ uống tại Việt Nam. Bà Lý Kim Chi – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực – Thực phẩm TPHCM cho biết, trong nhiều năm, gạo Việt Nam chủ yếu xuất khẩu thô với giá trị thấp. Tuy nhiên, xu hướng này đang thay đổi khi các dòng gạo chất lượng cao, gạo sạch dần khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, mang lại giá trị gia tăng cao hơn. Tương tự, nhiều sản phẩm chế biến như bánh tráng, bún, miến hay thủy sản cũng đã đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, thâm nhập vào những thị trường khó tính.

“Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, buộc phải chuyển từ tư duy sản xuất số lượng sang chú trọng chất lượng và tiêu chuẩn” – bà Chi cho hay.

Bức tranh thị trường tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực. Trong 2 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 7,9% so với cùng kỳ. Nhóm lương thực – thực phẩm vẫn chiếm tỉ trọng lớn nhất, khẳng định vai trò thiết yếu của ngành. Ở lĩnh vực sản xuất, năm 2025 ngành chế biến lương thực – thực phẩm tăng khoảng 11%, sang đầu năm 2026 đạt 13,2%, trong khi ngành đồ uống tăng tới 20,2%.

Xuất khẩu cũng là điểm sáng với kim ngạch quý I/2026 đạt khoảng 16,69 tỉ USD, tăng 5,9% – mức cao nhất trong 6 năm. Điều này cho thấy đà tăng trưởng ổn định và tiềm năng bứt phá của ngành.

Tuy nhiên, thách thức không nhỏ khi chi phí nguyên liệu tăng mạnh 50-60% ở cả nguồn trong nước và nhập khẩu, trong khi sức mua chưa phục hồi khiến doanh nghiệp khó tăng giá bán, làm giảm biên lợi nhuận. Đồng thời, các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm, môi trường và quản trị (ESG) cũng tạo áp lực lớn. Việc chuyển đổi sang sản xuất xanh, đầu tư công nghệ hay sử dụng năng lượng tái tạo đòi hỏi nguồn vốn đáng kể.

Dù vậy, triển vọng vẫn tích cực. Xu hướng tiêu dùng đang chuyển sang các sản phẩm tiện lợi, tốt cho sức khỏe, có thương hiệu và minh bạch nguồn gốc, tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp nâng cao giá trị sản phẩm. Các hiệp định thương mại tự do tiếp tục mở rộng dư địa xuất khẩu, trong khi doanh nghiệp cũng chủ động đa dạng hóa thị trường, hướng đến các khu vực giàu tiềm năng như thị trường Halal.

Bên cạnh đó, dòng vốn FDI gia tăng không chỉ bổ sung nguồn lực tài chính mà còn hỗ trợ chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh. Chính sách hỗ trợ như giảm thuế giá trị gia tăng xuống 8% đến hết năm 2026 và cải cách thủ tục cũng góp phần giảm áp lực cho doanh nghiệp.

Theo PGS.TS Hoàng Kim Anh – Ủy viên Ban Thường vụ Hội Khoa học và Công nghệ Lương thực – Thực phẩm Việt Nam (VAFoST), nguyên liệu thực phẩm hiện đã trở thành yếu tố quyết định giá trị, chất lượng và bản sắc sản phẩm trong bối cảnh ngành F&B hướng đến phát triển bền vững. Hai xu hướng nổi bật là sử dụng nguyên liệu tự nhiên, ít qua xử lý và gia tăng các thành phần chức năng mang lại lợi ích sức khỏe như chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa.

Bà Rose Chitanuwat, Giám đốc chuỗi dự án ASEAN của Tập đoàn Informa Markets, cho biết triển lãm FI Vietnam 2026 được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn nguyên liệu mới và công nghệ hiện đại. Về dài hạn, làm chủ công nghệ sản xuất nguyên liệu, tối ưu công thức và phát triển sản phẩm giá trị cao sẽ là chìa khóa để ngành chuyển từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, nâng tầm vị thế trên thị trường toàn cầu.